Yoga, is het een hype of toch iets serieuzer?

Yoga is wereldwijd en al jarenlang erg populair bij een groot publiek. Het heeft even geduurd en ook Nederland heeft eindelijk yoga omarmd. En hoe! De yogastudio’s schieten als paddenstoelen uit de grond. Ook yoga opleidingen zijn erg populair. Wat maakt yoga zo aantrekkelijk? Is het een hype of iets dat blijvend is, iets serieuzer?

 

De oorsprong van yoga

Om überhaupt iets van yoga te begrijpen, is het belangrijk om de betekenis van het woord yoga te begrijpen. Het woord yoga komt uit het Sanskriet en wordt vertaald met ‘onder een juk brengen, verbinden of verenigen’. Wat daarmee bedoeld wordt staat beschreven in de oude Indiase geschriften. Het doel van yoga is het verenigen van het kleine zelf met het grote Zelf door het ontwikkelen van bewustzijn naar Bewust Zijn. Yoga beoefenen is het pad van Eenheid beoefenen. 

 

De oorsprong van yoga gaat terug tot de ingewikkelde en in elkaar verstrengelde eeuwenoude geschriften van de Indiase religie, de vedanta, en filosofie. In het Westen is dit volledige stelsel beter bekend als het hindoeïsme, een term die door de Engelsen is bedacht. De essentie van het hindoeïsme – alsook van de yoga(filosofie) – is dat de hindoe zich bewust is dat hij een klein onderdeeltje van de machtige kosmos is. Hij staat niet tegenover de natuur maar voelt zich er een mee. Bovendien gaat het in het hindoeïsme meer om het juiste handelen, dan om de juiste leer. In tegenstelling tot andere religies kent het hindoeïsme niet slechts één God. Zij geloven in meerdere goden – wel tien miljoen – waaronder Brahman, de scheppende kracht waaruit alles is ontstaan. Door juist te handelen kan de mens, het zelf, verenigd worden met Brahman. Het is een open systeem dat in beweging blijft. Dat geeft ruimte voor andere invloeden waaruit zo mogelijk andere stromingen kunnen ontstaan.

 

De ontwikkeling van klassieke yoga naar de hedendaagse yoga

Hedendaagse yoga is ontstaan uit een kruisbestuiving tussen oost en west. Er heeft een transculturele ontwikkeling tussen oosterse filosofie en westerse lichaamscultuur plaatsgevonden. De asanas werden herontdekt toen er in het begin van de twintigste eeuw in India belangstelling ontstond voor bodybuilding als gevolg van de Europese lichaamscultuur die in India was doorgedrongen ten tijde van de Britse bezetting. Omdat er niet veel informatie over asanas was, ging men zelf oefenprogramma’s uitvinden. Daarnaast greep men ook terug naar de oude yogafilosofie van raja yoga en hatha yoga. 

 

De moderne yoga is sterk beïnvloed door de yogalessen die Krishnamacharya in de jaren 1930 in het paleis van de maharadja in Mysore gaf. Daar werd naast yoga, ook bodybuilden en gymnastiek beoefend. In die tijd was de Deense gymnastiek van Niels Bukh erg populair in India omdat de oefeningen energieker waren dan de Zweedse gymnastiek. Krishnamacharya ontwikkelde een atletische yogastijl waarbij een reeks lichaamshoudingen dynamisch met elkaar verbonden werden en hij noemde het vinyasa yoga. Er waren duidelijke overeenkomsten met de Deense gymnastiek, vooral de staande houdingen die noch in raja yoga, noch in middeleeuwse hatha yoga voorkomen. Krishnamacharya probeerde van alles uit en ontwikkelde steeds andere methoden. Samen met zijn zoon, T.K.V. Desikachar, ontwikkelde hij viniyoga.
Behalve aan de leden van de koninklijke familie gaf Krishnamacharya ook les aan Pattabhi Jois en aan zijn zwager B.K.S. Iyengar. Pattabhi Jois bracht in de jaren 1970 ashtanga vinyasa yoga naar het Westen. Iyengar heeft veel invloed gehad op de verdere ontwikkeling van hatha yoga en noemde het Iyengar yoga. Is de moderne yoga dan gymnastiek?

Yoga is in aandacht zijn

Het is yoga wanneer het met volledige aandacht wordt gedaan. Daarbij gaat het niet om een perfecte uitvoering, maar om het bewustwordingsproces dat op gang gebracht wordt. Door het uitvoeren van de lichaamshouding met volledige aandacht te observeren, wordt de beoefenaar zich bewust van zichzelf. Dat maakt het verschil met gymnastische of andere vormen van bewegingsgerelateerde oefeningen. De aandacht gaat naar hetgeen je aan het doen bent, niet naar boodschappenlijstjes of naar degene die op het matje naast je ligt. In aandacht zijn is observeren wat een oefening met je doet: hoe is de adembeweging, ben je krampachtig bezig de oefening uit te voeren, wil je direct resultaat zien, hoe bouw je het op, waar liggen je grenzen, zijn er andere mogelijkheden. Je neemt jezelf bewust waar. Observeren zonder te oordelen. Het gaat niet om goed of slecht, het gaat om het bewust worden. Het lichamelijk, geestelijk en uiteindelijk ook spiritueel bewust worden onderscheidt de yoga oefening van een gymnastische. Yoga laat de beoefenaar zien hoe hij of zij functioneert, waar liggen de mogelijkheden en grenzen, hoe ga je om met (be)grenzen of juist met je openstellen. De beoefenaar wordt zich bewust van onbewuste en terugkerende patronen. Lichaam en geest zijn veranderlijke modellen die voortdurend in beweging zijn. Deze processen vinden onbewust plaats. Het merendeel van de mensen ‘leeft’ in het hoofd en heeft geen of nauwelijks contact met de rest van het lichaam. Daardoor blijft veel onbewust. Yoga met aandacht doen stimuleert een bewustwordingsproces. Met yoga kun je aan een stevige basis werken, zodat je steviger in het leven staat en op jezelf en je (buik)gevoel kunt vertrouwen. Lichaam en geest zijn weer dichter bij elkaar.

 

Yoga, is het een hype of toch iets serieuzer?
Tagged on:                 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *